Rhamnolipidy: biosurfaktanty, zmieniające oblicze branży

• Strona główna
• Artykuły
• Rhamnolipidy: biosurfaktanty, zmieniające oblicze branży

2026-04-29

Rhamnolipidy, należące do grupy glikolipidów, mają szansę zrewolucjonizować rynek środków do pielęgnacji osobistej oraz detergentów i środków czystości. Dzięki doskonałym właściwościom czyszczącym, wysokiej biodegradowalności oraz łagodności dla skóry i powierzchni, stanowią atrakcyjną i bardziej zrównoważoną alternatywę dla tradycyjnych surfaktantów.

- Połączenie wysokiej wydajności z wyjątkową zrównoważonością jest unikalne. Rhamnolipidy to prawdziwy przełom na rynku produktów do pielęgnacji i środków czystości – podkreśla David Voigtländer, dyrektor ds. badań i rozwoju w jednostce biznesowej Care Solutions Evonik.

Według szacunków Evonik, globalny rynek biosurfaktantów ma osiągnąć wartość około miliarda euro do 2032 roku. Za tym wzrostem stoi przede wszystkim rosnąca świadomość ekologiczna konsumentów oraz coraz ostrzejsze regulacje dotyczące biodegradowalności substancji stosowanych w środkach czystości. Do tego dochodzi zobowiązanie wielu producentów kosmetyków i detergentów do wdrażania bardziej zrównoważonych rozwiązań.

Rhamnolipidy produkowane są w procesie fermentacji biotechnologicznej, w którym głównym surowcem jest cukier kukurydziany pochodzący z upraw europejskich. W przeciwieństwie do wielu innych surfaktantów, ich produkcja nie wymaga ropy naftowej ani olejów tropikalnych, a sam proces zużywa mniej energii.

Zakład w miejscowości Slovenská Ľupča to efekt wielu lat intensywnych prac badawczo-rozwojowych, prowadzonych m.in. we współpracy z koncernem Unilever. Jednym z kluczowych wyzwań było znalezienie odpowiedniego szczepu bakterii - ostatecznie wybrano niegroźny dla człowieka i środowiska szczep Pseudomonas putida, którego wydajność stopniowo zwiększano aż do poziomu umożliwiającego produkcję przemysłową.

Rhamnolipidy są wykorzystywane w praktyce. Unilever wprowadził na rynek płyn do mycia naczyń z ich dodatkiem. W kosmetykach biosurfaktant ten sprawdza się doskonale m.in. w micelarnych tonikach do twarzy oraz pastach do zębów - dzięki neutralnemu, lekko słodkiemu smakowi pozwala ograniczyć ilość sztucznych aromatów maskujących gorzki posmak tradycyjnych surfaktantów.

Evonik nie ogranicza się tylko do rynku pielęgnacji i czystości. Rhamnolipidy badane są także pod kątem zastosowań w przemyśle spożywczym, agrochemii oraz powłokach i powłokach ochronnych. Przykładem jest produkt TEGO® Wet Terra, stosowany jako środek zwilżający i dyspergujący w branży farb i lakierów.

- Dzięki nietypowej strukturze chemicznej możemy dostosowywać właściwości naszych biosurfaktantów do konkretnych potrzeb klientów, oferując nie tylko pojedynczą zrównoważoną molekułę, ale całe rozwiązania systemowe - mówi Stefan Liebig, kierownik laboratorium w Essen.

Evonik podkreśla, że uruchomienie pierwszej na świecie przemysłowej produkcji rhamnolipidów w zaledwie kilka lat od rozpoczęcia projektu jest znaczącym osiągnięciem technologicznym i ważnym krokiem w kierunku bardziej ekologicznej chemii użytkowej. Korzyści rhamnolipidów to: produkcja w przyjaznym dla środowiska procesie fermentacji z odnawialnego cukru europejskiego; biedegradowalność i bezpieczeństwo dla organizmów wodnych; doskonała skuteczność czyszczenia przy jednoczesnej łagodności dla skóry i powierzchni; kompatybilność z enzymami stosowanymi w środkach piorących.

Evonikbiosurfaktantyprzemysł detergentowyrhamnolipidy